ترخیص ۹۰ درصدی یکی از سیاستهایی است که در سالهای اخیر برای تسهیل فرآیند واردات، جلوگیری از رسوب کالاها در بنادر و پشتیبانی از صنایع داخلی بهکار گرفته شده است. طبق این سازوکار، واردکنندگان میتوانند تا ۹۰ درصد از کالای خود را پیش از تأمین کامل ارز یا دریافت کد رهگیری بانک، از گمرک ترخیص کنند.
این سیاست ابتدا در جلسه سران قوا به تصویب رسید و برای کالاهای اساسی، مواد اولیه تولید و ماشینآلات وارداتی اجرا شد. با اینکه این تصمیم نقش مهمی در کاهش معطلی کالاها در بنادر داشت، اما اخیراً اجرای آن برای برخی کالاهای خاص متوقف شده است.
توقف ترخیص ۹۰ درصدی پارچههای وارداتی؛ تصمیم جدید وزارت صمت
طبق آخرین بخشنامه مشترک وزارت صنعت، معدن و تجارت و گمرک جمهوری اسلامی ایران، از اردیبهشت ۱۴۰۴، ترخیص ۹۰ درصدی پارچههای وارداتی که دارای مشابه تولید داخل هستند، متوقف شده است. این تصمیم در راستای حمایت از صنایع نساجی داخلی و کاهش واردات کالاهای غیرضروری اتخاذ شده است.
بر این اساس، واردکنندگان پارچه موظفند پیش از ترخیص، تأمین ارز خود را کامل کرده و کد رهگیری بانک را دریافت کنند. این اقدام از آنجا نشأت میگیرد که صنعت نساجی ایران ظرفیت تأمین نیاز داخلی را دارد و واردات بیرویه پارچه موجب رکود تولید داخلی شده است.
دلایل توقف ترخیص درصدی کالاهای دارای مشابه داخلی
دلایل اصلی اتخاذ این تصمیم را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- حمایت از تولیدکنندگان داخلی: واردات بدون کنترل کالاهایی مانند پارچه، محصولات خانگی و برخی ماشینآلات، موجب تضعیف رقابتپذیری تولیدکنندگان داخلی میشود.
- مدیریت مصرف ارز کشور: در شرایط کمبود منابع ارزی، اولویت با واردات کالاهای اساسی و غیرقابل تولید داخلی است.
- پیشگیری از سوءاستفاده: در گذشته برخی واردکنندگان با استفاده از ترخیص درصدی، کالاهایی را وارد میکردند که نهتنها ضروری نبودند، بلکه مشابه آنها بهوفور در بازار داخلی وجود داشت.
واردات کالا و ترخیص فوری کالا از گمرک
مشاوره تخصصی با شماره تماس 09177748404
واکنشها به تصمیم جدید گمرک و وزارت صمت
دیدگاه تولیدکنندگان:
انجمن صنایع نساجی ایران از این تصمیم حمایت کرده و آن را اقدامی مثبت در جهت تقویت اشتغال و رشد تولید داخل دانسته است. به گفته آنها، واردات پارچههای ارزان خارجی موجب تعطیلی بسیاری از کارخانجات داخلی و کاهش سرمایهگذاری در این حوزه شده بود.
دیدگاه واردکنندگان:
در مقابل، برخی واردکنندگان از نبود اطلاعرسانی بهموقع و تغییر ناگهانی قوانین گمرکی گلایهمند هستند. بهویژه کسانی که پیشتر کالا سفارش دادهاند و حالا باید با قوانین جدید روبرو شوند، هزینههای انبارداری و خواب سرمایه بیشتری را متحمل میشوند.
تأثیر توقف ترخیص ۹۰ درصدی بر بازار و مصرفکننده نهایی
با توقف ترخیص درصدی برخی کالاها، بهخصوص در مورد کالاهای پرمصرف مانند پارچه، پیشبینی میشود در کوتاهمدت:
قیمت نهایی برخی محصولات وابسته به واردات (مثل پوشاک) افزایش یابد.
زمان تأمین کالا برای تولیدکنندگان افزایش پیدا کند.
فشار بر نقدینگی واحدهای کوچک و متوسط بیشتر شود.
در میانمدت، اگر دولت با برنامهریزی دقیق و حمایت از تولیدکنندگان داخلی عمل کند، این سیاست میتواند به تقویت زنجیره تأمین داخلی و کاهش وابستگی به واردات منجر شود.
چه کالاهایی همچنان مشمول ترخیص ۹۰ درصدی هستند؟
طبق اعلام گمرک جمهوری اسلامی ایران، لیست کالاهای مشمول ترخیص درصدی شامل موارد زیر است:
- مواد اولیه مورد استفاده در صنایع مختلف
- نهادههای دامی و کشاورزی
- کالاهای اساسی مانند برنج، روغن و شکر
- تجهیزات پزشکی و دارویی خاص
- ماشینآلات صنعتی فاقد تولید داخل
واردکنندگان این کالاها میتوانند با ارائه مدارک ثبت سفارش و تأییدیههای لازم از گمرک، ۹۰ درصد محموله خود را بدون انتظار برای تخصیص ارز، ترخیص کنند.
توصیههایی به واردکنندگان و فعالان تجاری
با توجه به پویایی قوانین گمرکی و ارزی کشور، فعالان تجاری باید اقدامات زیر را مدنظر قرار دهند:
- بررسی منظم بخشنامهها و لیست کالاهای ممنوعه: پیش از هر ثبت سفارشی، باید جدیدترین فهرستهای گمرک و وزارت صمت بررسی شود.
- برنامهریزی در تأمین ارز: حتی اگر کالایی فعلاً مشمول ترخیص درصدی باشد، امکان تغییر آن در آینده وجود دارد؛ لذا تأمین ارز و هماهنگی با بانک عامل اهمیت دارد.
- استفاده از مشاوران گمرکی یا شرکتهای بازرگانی حرفهای: برای جلوگیری از ریسکهای احتمالی، دریافت مشاوره پیش از واردات توصیه میشود.
نتیجه گیری
ترخیص ۹۰ درصدی، بهعنوان یکی از سیاستهای تسهیلگر تجارت خارجی ایران، در سالهای گذشته نقش مؤثری در جلوگیری از رسوب کالا در بنادر و تسریع فرآیند تأمین نیازهای تولیدی داشته است. با این حال، استفاده بیرویه از این سیاست برای واردات کالاهای غیرضروری یا دارای مشابه داخلی، چالشی جدی برای اقتصاد کشور بوده است.
تصمیم جدید دولت در زمینه توقف ترخیص درصدی برخی کالاها از جمله پارچههای وارداتی، هرچند ممکن است در کوتاهمدت فشارهایی را به واردکنندگان وارد کند، اما در بلندمدت میتواند به رشد تولید ملی، حفظ منابع ارزی و تقویت صنایع داخلی منجر شود.
واردکنندگان، تولیدکنندگان و فعالان زنجیره تأمین باید با رصد دقیق بخشنامههای جدید، برنامهریزی منسجمتری برای فعالیت تجاری خود داشته باشند تا در فضای متغیر اقتصادی، دچار زیان نشوند.
برای دریافت جدیدترین لیست کالاهای مشمول ترخیص درصدی یا ممنوعه، پیشنهاد میشود به وبسایت رسمی گمرک جمهوری اسلامی ایران یا وزارت صمت مراجعه کنید.
